Nghiên cứu điều chỉnh phụ cấp viên chức cấp xã và lộ trình cải cách tiền lương

Tại phiên thảo luận kinh tế - xã hội của Quốc hội, chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp và hiệu quả vận hành của bộ máy chính quyền cơ sở đã trở thành tâm điểm thu hút sự chú ý. Giải trình trước các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết cơ quan này đang khẩn trương rà soát và xây dựng phương án khắc phục những bất cập về đãi ngộ đối với đội ngũ viên chức cấp xã.

Nghiên cứu thu hẹp khoảng cách chế độ đãi ngộ ở cấp xã

Vấn đề chênh lệch chính sách giữa công chức và viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã được Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi phản ánh rõ nét. Theo quy định, từ ngày 1/7/2026, chế độ phụ cấp công vụ dành cho cán bộ, công chức cấp xã không hưởng thu nhập tăng thêm được điều chỉnh từ 25% lên 55%. Chính sách này áp dụng cho khoảng 163.000 người, dự kiến cần nguồn kinh phí tăng thêm khoảng 2.800 tỷ đồng trong 6 tháng cuối năm 2026. Tuy nhiên, lực lượng viên chức làm việc tại các đơn vị sự nghiệp cấp xã — vốn đảm nhận nhiều công việc chuyên môn trực tiếp phục vụ người dân ở các lĩnh vực văn hóa, nông nghiệp, môi trường — lại chưa thuộc diện hưởng mức phụ cấp này.

Nhấn mạnh yêu cầu về sự công bằng và hợp lý, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải xác nhận Chính phủ đã giao Bộ Nội vụ nghiên cứu đề xuất chính sách đãi ngộ phù hợp cho viên chức cấp xã. Phương án trình cấp có thẩm quyền sẽ tập trung xử lý sự chênh lệch thu nhập, dựa trên tính chất công việc, khối lượng nhiệm vụ và khả năng cân đối ngân sách.

Lộ trình cải cách tiền lương và cơ cấu lại vị trí việc làm

Bên cạnh giải pháp cho cấp xã, Bộ Nội vụ đang phối hợp với Ban Tổ chức Trung ương triển khai Đề án tổng thể về tiền lương. Việc xây dựng danh mục vị trí việc làm và xác định lại số lượng người làm việc theo Kết luận 107 của Bộ Chính trị sẽ là căn cứ quan trọng để tham mưu phân giao biên chế giai đoạn 2027–2031, làm nền tảng cho chính sách tiền lương mới.

Theo số liệu báo cáo, tổng số thụ hưởng từ các đợt điều chỉnh tiền lương, lương hưu và phụ cấp đạt trên 5,8 triệu người, với tổng nhu cầu nguồn lực tăng thêm khoảng 48.500 tỷ đồng trong nửa cuối năm 2026. Trong đó, việc nâng lương cơ sở từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng/tháng áp dụng cho hơn 2,2 triệu cán bộ, công chức, viên chức đòi hỏi bổ sung khoảng 35.000 tỷ đồng. Mức điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội áp dụng cho gần 3,5 triệu người ước tính cần 10.773 tỷ đồng.

Đổi mới đánh giá cán bộ và đảm bảo điều kiện phân cấp

Thảo luận về hiệu quả quản lý, Đại biểu Trần Thị Thu Phước cho rằng tăng thu nhập phải đi kèm với cải tổ cơ chế đánh giá. Sau khi sắp xếp bộ máy, địa bàn quản lý rộng hơn và công việc gia tăng, việc duy trì cách đánh giá cào bằng sẽ làm giảm động lực phấn đấu. Đại biểu đề xuất gắn thu nhập tăng thêm với các chỉ số công việc cụ thể như tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn và sự hài lòng của người dân.

Ở góc độ năng lực thực thi, Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm lưu ý việc phân cấp chỉ thành công khi chính quyền cơ sở được trang bị đầy đủ nhân lực và hạ tầng. Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải thông tin: qua rà soát 949 nhiệm vụ phân cấp, đã có 584 nhiệm vụ bảo đảm tính khả thi, 355 nhiệm vụ được ban hành văn bản hướng dẫn và 10 nhiệm vụ cần điều chỉnh thẩm quyền. Bộ Nội vụ đang tiếp tục rà soát tổng thể nhằm đảm bảo việc phân quyền gắn liền với kinh phí, dữ liệu, hạ tầng số và hướng dẫn chuyên môn.