Kịch bản hòa bình cho Ukraine: Châu Âu diễn tập triển khai lực lượng đa quốc gia

Bước chuẩn bị chiến lược cho tương lai Ukraine

Trong bối cảnh các cuộc thảo luận về một thỏa thuận hòa bình tiềm năng cho Ukraine ngày càng trở nên cấp thiết, Anh và Pháp đang dẫn đầu một sáng kiến quân sự quan trọng mang tên diễn tập Koalicja. Diễn ra từ ngày 9 đến 22 tháng 11 tại Ba Lan, cuộc diễn tập này quy tụ khoảng 3.000 nhân sự quân sự từ 12 quốc gia châu Âu, bao gồm Bỉ, Estonia, Đức, Litva, Hà Lan, Tây Ban Nha, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ. Mục tiêu cốt lõi của hoạt động này là thử nghiệm khả năng triển khai, bảo vệ và tiếp tế cho một lực lượng đa quốc gia tại Ukraine một khi các hành động thù địch chấm dứt.

Lực lượng này, được gọi là Lực lượng Đa quốc gia - Ukraine (MNF-U), không hoạt động dưới sự chỉ huy của NATO hay tham gia trực tiếp vào các hoạt động tác chiến ở tiền tuyến. Thay vào đó, sự hiện diện của họ được thiết kế như một biện pháp đảm bảo an ninh dài hạn, giúp Ukraine tái thiết lực lượng vũ trang và củng cố sự ổn định quốc gia sau xung đột.

Các nhiệm vụ trọng yếu và vai trò của các quốc gia

Cuộc diễn tập Koalicja tập trung vào các khía cạnh kỹ thuật và hậu cần phức tạp để đảm bảo các đơn vị từ nhiều quốc gia có thể phối hợp nhịp nhàng. Anh đóng góp 300 binh sĩ cùng cặp tiêm kích Typhoons của Không quân Hoàng gia (RAF). Các tiêm kích này sẽ mô phỏng kịch bản hộ tống máy bay thương mại, chuẩn bị cho ngày bầu trời Ukraine mở cửa trở lại cho giao thương dân sự.

Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ đóng vai trò dẫn dắt trong các sứ mệnh hàng hải. Mục tiêu cuối cùng là phối hợp rà phá bom mìn tại Biển Đen, cho phép các hoạt động thương mại đường biển được phục hồi sau thời gian dài bị đình trệ. Theo Bộ trưởng Quốc phòng Anh Wes Streeting, đây không phải là một kế hoạch giả định mà là một lực lượng thực tế, sẵn sàng hỗ trợ Ukraine ngay khi xung đột dừng lại.

Những rào cản và thách thức về tính khả thi

Mặc dù được chuẩn bị kỹ lưỡng, kế hoạch triển khai lực lượng này vẫn đối mặt với nhiều dấu hỏi lớn. Một trong những mâu thuẫn lớn nhất nằm ở định nghĩa về vai trò của lực lượng. Trong khi các quan chức phương Tây nhấn mạnh đây không phải là sứ mệnh gìn giữ hòa bình hay giám sát ngừng bắn, giới chuyên gia quân sự lại lo ngại về khả năng tự vệ và mức độ răn đe của lực lượng này. Chuyên gia Federico Santopinto từ Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược Pháp đặt vấn đề rằng liệu các nước châu Âu có sẵn sàng đánh chặn máy bay không người lái hay tiêm kích của Nga để bảo vệ Ukraine, điều có thể dẫn đến nguy cơ leo thang xung đột trực tiếp.

Phía Nga đã bày tỏ sự phản đối gay gắt đối với bất kỳ lực lượng nước ngoài nào đồn trú tại Ukraine. Tổng thống Vladimir Putin từng tuyên bố rằng họ sẽ trở thành "mục tiêu hợp pháp" của quân đội Nga. Điều này đặt ra một bài toán khó về quy tắc ứng xử (rules of engagement) cho MNF-U nếu họ bị tấn công.

Yếu tố bất định từ phía Hoa Kỳ

Sự thành công của sứ mệnh này còn phụ thuộc mật thiết vào bối cảnh chính trị quốc tế, đặc biệt là lập trường của chính quyền Mỹ. Hiện tại, Hoa Kỳ tham gia thảo luận nhưng không đóng góp quân số cho sứ mệnh này. Một số báo cáo cho thấy các cuộc đàm phán hòa bình đã bị đình trệ do những thay đổi trong chính sách đối ngoại của Mỹ, bao gồm việc thúc đẩy các yêu cầu cắt giảm viện trợ và thay đổi nhân sự lãnh đạo tại Kyiv.

Nhiều chuyên gia, bao gồm Ed Arnold từ viện nghiên cứu RUSI, nhận định rằng bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn lâu dài nào cũng cần có sự bảo trợ về tình báo và giám sát từ Mỹ. Nếu không có sự cam kết vững chắc từ Washington, nỗ lực của châu Âu có thể trở nên mong manh trước áp lực từ phía Nga. Ngoài ra, việc xác định số lượng quân số cần thiết cũng là một thách thức, khi một số ước tính cho thấy phương Tây có thể cần triển khai tới hàng chục nghìn binh sĩ để thực sự đảm bảo an ninh cho Ukraine.