Cơn sốt cổ phiếu AI tại Đài Loan và áp lực đè nặng lên các startup

Sự bùng nổ của thị trường chứng khoán Đài Loan đang tạo nên một làn sóng đầu tư mạnh mẽ vào chuỗi cung ứng trí tuệ nhân tạo (AI). Với mức tăng trưởng vượt 50%, chỉ số chuẩn Taiex đã vươn lên dẫn đầu thế giới, bỏ xa chỉ số Kospi của Hàn Quốc. Đà bứt phá không chỉ dừng lại ở tập đoàn bán dẫn TSMC mà còn lan tỏa rộng rãi sang các lĩnh vực thiết kế vi mạch, đóng gói nâng cao, thiết bị mạng và sản xuất máy chủ. Khoảng 7% cổ phiếu niêm yết tại Đài Loan đã nhân đôi giá trị, so với con số 3% tại Hàn Quốc. Khảo sát từ Bank of America cho thấy 35% nhà quản lý quỹ kỳ vọng Đài Loan sẽ hưởng lợi lớn nhất trong giai đoạn tiếp theo của chu kỳ AI, ngang bằng với Mỹ và vượt trội so với mức 5% của Hàn Quốc.

Sức ép lên các startup sơ khởi từ đà tăng của cổ phiếu AI

Thành công vượt trội của thị trường đại chúng đang tác động trực tiếp đến cấu trúc huy động vốn của hệ sinh thái khởi nghiệp. Khi các cổ phiếu AI niêm yết mang lại tỷ suất sinh lời vượt trội cùng khả năng thanh khoản nhanh chóng, các nhà đầu tư có xu hướng rút tiền khỏi các quỹ mạo hiểm và doanh nghiệp mới thành lập. Theo nhận định từ các nhà đầu tư khởi nghiệp tại địa phương, lợi nhuận từ thị trường chứng khoán có thể đạt mức gấp 10 lần, trong khi một thương vụ phát hành lần đầu ra công chúng (IPO) thành công của một startup có thể chỉ đem lại lợi nhuận từ 2 đến 3 lần.

Báo cáo từ nền tảng theo dõi khởi nghiệp Findit cho thấy các thương vụ rót vốn hạt giống và thiên thần từ các quỹ mạo hiểm Đài Loan chỉ còn chiếm 17,1% tổng số giao dịch vào năm 2024, giảm mạnh so với mức 38,4% vào năm 2021. Ngược lại, các vòng gọi vốn series B, series C và tiền IPO ghi nhận 39 giao dịch, chiếm 29,1% tổng số thương vụ. Sự dịch chuyển này phản ánh tâm lý ưu tiên các công ty giai đoạn sau – nơi lộ trình tìm kiếm lợi nhuận đã trở nên rõ ràng hơn.

Sự phân hóa dòng vốn và chiến lược vươn ra quốc tế

Bên cạnh các quỹ mạo hiểm, các quỹ đầu tư tư nhân cũng chịu áp lực lớn. Báo cáo từ KPMG Đài Loan nhận định đà tăng giá của cổ phiếu TSMC đã tạo ra hiệu ứng lấn đát đối với nguồn vốn tư nhân, do nhà đầu tư ưu tiên sự linh hoạt của cổ phiếu AI niêm yết hơn là các khoản đầu tư bị khóa vốn dài hạn với đầu ra thiếu chắc chắn.

Tình hình này trái ngược với bức tranh đầu tư mạo hiểm tại Mỹ. Theo dữ liệu từ PitchBook và Hiệp hội Đầu tư Mạo hiểm Quốc gia Mỹ (NVCA), hoạt động giao dịch giai đoạn đầu ở thị trường Mỹ trong quý 1 năm 2026 vẫn tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các startup AI so với các mảng khác, dù 87,5% tổng số tiền đầu tư mạo hiểm trong nửa đầu năm tập trung vào các vòng gọi vốn từ 100 triệu USD trở lên. Trong khi giới đầu tư toàn cầu chú trọng giai đoạn sơ khởi để tìm kiếm hiệu suất cao, thị trường Đài Loan lại diễn biến theo hướng ngược lại.

Đứng trước thách thức này, các nhà sáng lập khởi nghiệp công nghệ sâu tại Đài Loan chọn cách tìm kiếm nguồn vốn từ các thị trường quốc tế như Thung lũng Silicon. Nhờ năng lực kỹ thuật và chuyên môn bán dẫn sẵn có, nhiều dự án vẫn thu hút vốn ngoại một cách nhanh chóng, tạo lối thoát cho nhu cầu tài chính giai đoạn đầu khi nguồn vốn nội địa thắt chặt.