Bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo: Số ca tử vong vượt mốc 5.000 người

Theo số liệu từ cơ quan y tế, đợt bùng phát dịch Ebola khởi phát từ tháng 5 tại Cộng hòa Dân chủ Congo đã trở thành thảm họa y tế nghiêm trọng nhất trong lịch sử nước này. Tính đến nay, số trường hợp tử vong đã vượt quá 5.000 người trên tổng số hơn 10.300 ca nhiễm được xác nhận, lan rộng ra 8 trên tổng số 26 tỉnh thành. Tỷ lệ tử vong trong đợt dịch này đang ở mức 48,6%.

Tổ chức Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng đợt dịch bùng phát hiện tại đang cướp đi sinh mạng người dân với tốc độ nhanh hơn đáng kể so với trước đây. Đây là lần thứ 17 đại dịch này xuất hiện tại CHDC Congo và là đợt bùng phát lớn thứ hai trong lịch sử thế giới, chỉ xếp sau đại dịch Ebola tại Tây Phi giai đoạn 2014-2016 khiến hơn 11.325 người thiệt mạng.

Thách thức từ chủng virus và rào cản an ninh

Một trong những nguyên nhân khiến công tác kiểm soát dịch bệnh gặp nhiều khó khăn là do sự xuất hiện của chủng virus Bundibugyo. Hiện tại, ngành y tế vẫn chưa có vắc-xin hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu dành riêng cho chủng virus này. Mặc dù công tác xét nghiệm, điều trị và các cuộc thử nghiệm lâm sàng vắc-xin đang được tiến hành, việc thiếu hụt công cụ điều trị chuẩn khiến quá trình dập dịch gặp nhiều thách thức.

Bên cạnh yếu tố sinh học, tâm dịch lại nằm ở tỉnh Ituri thuộc khu vực đông bắc CHDC Congo – một khu vực đang xảy ra xung đột vũ trang gay gắt. Tình hình an ninh phức tạp đã hạn chế khả năng tiếp cận của các lực lượng y tế. Không những vậy, đội ngũ nhân viên y tế và các tình nguyện viên còn liên tục trở thành mục tiêu tấn công do những hiểu lầm từ phía cộng đồng địa phương.

• Sát hại nhân viên y tế: Một y tá đã bị sát hại và một nhân viên y tế khác bị thương nặng trong một cuộc tấn công khi đang làm nhiệm vụ, xuất phát từ việc thanh niên địa phương cáo buộc họ làm ô nhiễm nguồn nước.
• Tấn công lực lượng hỗ trợ: Một chính trị gia bị đánh đến chết sau khi vận động người dân thực hiện các biện pháp phòng dịch. Ngoài ra, Tổ chức Chữ thập đỏ ghi nhận 11 vụ bạo lực trong 100 ngày đầu bùng dịch, làm nhiều tình nguyện viên bị thương và một xe cứu thương bị đốt cháy.

Dấu hiệu lan rộng khu vực và đánh giá rủi ro toàn cầu

Không chỉ hoành hành nội địa, dịch bệnh đã bắt đầu ghi nhận các ca nhiễm tại các quốc gia lân cận ở châu Phi:

• Tại Uganda: Đã có 20 ca nhiễm và 2 trường hợp tử vong được ghi nhận thời điểm đầu dịch. Từ tháng 8 đến nay chưa phát hiện thêm ca mới, nhưng chính quyền vẫn duy trì hạn chế di chuyển qua biên giới với CHDC Congo.
• Tại Kenya: Đã ghi nhận 9 ca nhiễm được xác nhận và 2 trường hợp tử vong.
• Tại Nigeria: Hai trường hợp nghi nhiễm đang được cách ly và theo dõi xét nghiệm. Trước đó vào đầu tháng 10, một bệnh nhân nữ được xác nhận nhiễm bệnh đã được đưa sang Thụy Sĩ để điều trị.

Về nguy cơ lan rộng toàn cầu, Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Bệnh tật Châu Âu (ECDC) nhận định khả năng lây nhiễm đối với người dân tại khu vực châu Âu hiện ở mức "rất thấp". Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại châu Phi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở rộng các biện pháp kiểm soát, tăng cường tiếp cận vùng dịch và đẩy mạnh truyền thông cộng đồng để sớm chấm dứt đợt bùng phát này.