Nhìn lại đô thị London một thế kỷ trước qua những tư liệu hình ảnh thập niên 1920
Tóm tắt nhanh
- London thập niên 1920 đã là một đô thị nhộn nhịp với mạng lưới giao thông công cộng phát triển.
- Nhiều biểu tượng kiến trúc như Điện Buckingham, Tòa nhà Quốc hội và Quảng trường Trafalgar vẫn tồn tại nguyên vẹn sau một thế kỷ.
- Thập niên 1920 đánh dấu bước tiến của hàng không dân dụng cùng sự thay đổi phong cách thời trang và văn hóa xã hội.
Hạ tầng giao thông và bộ mặt đô thị 100 năm trước
Một thế kỷ trước, London đã là một trung tâm đô thị sầm uất với hoạt động giao thương và đi lại dày đặc. Những địa danh nổi tiếng như Quảng trường Piccadilly hay đường Oxford từ thập niên 1920 đã ghi nhận lượng phương tiện qua lại đông đúc. Đường Oxford khi đó chưa cấm phương tiện cơ giới như hiện nay (khu vực giữa đường Orchard và đường Great Portland vừa được chuyển thành phố đi bộ gần đây), nhưng đã là một trục đường thương mại quy tụ nhiều cửa hàng và nhà hàng.
Hệ thống giao thông công cộng của London thập niên 1920 đã khá hoàn thiện với sự xuất hiện phổ biến của xe buýt hai tầng và xe đạp, tiêu biểu như lực lượng lao động tại Somerset House bên sông Thames thường xuyên sử dụng xe đạp để di chuyển. Đáng chú ý, hệ thống tàu điện ngầm London Underground – tuyến tàu ngầm đầu tiên trên thế giới đi vào hoạt động từ năm 1863 – vào thời điểm 100 năm trước từng được quảng cáo là nơi có không khí mát mẻ hơn trong mùa hè. Bên cạnh đó, lưu lượng người di chuyển qua các cây cầu bắc qua sông Thames cũng thường xuyên ghi nhận tình trạng ùn tắc. Dù sông Thames thời điểm đó chưa phát triển khu vực bờ sông hiện đại như khi có vòng quay London Eye (xây dựng năm 1999), nhưng dòng sông đã sở hữu hạ tầng kết nối với nhiều cây cầu, phục vụ người đi bộ lẫn phương tiện cơ giới.
Dấu ấn kiến trúc lịch sử và sự trỗi dậy của hàng không dân dụng
Nhiều công trình mang tính biểu tượng của nước Anh giữ được hình dáng kiến trúc gần như nguyên vẹn sau một thế kỷ. Quảng trường Trafalgar, vốn được quy hoạch làm trung tâm văn hóa từ đầu thế kỷ 19 và chính thức mang tên gọi này vào năm 1830, đã có các đài phun nước được xây dựng từ năm 1845. Tòa nhà Quốc hội Anh được bắt đầu xây dựng từ năm 1837 tiếp tục sừng sững bên bờ sông Thames.
Tại khu vực hành chính và hoàng gia, Điện Buckingham – công trình hoàn thành từ năm 1705 – là nơi ở chính thức của Hoàng gia Anh dưới thời Vua George V (cụ nội của Vua Charles hiện nay). Trong khi đó, căn nhà số 10 phố Downing đóng vai trò là văn phòng và nơi ở của Thủ tướng Anh từ năm 1735. Trong thập niên 1920, công trình này gắn liền với Thủ tướng Stanley Baldwin, lãnh đạo Đảng Bảo thủ, người từng giữ vị trí người đứng đầu chính phủ trong ba giai đoạn: 1923–1924, 1924–1929 và 1935–1937.
Bên cạnh hạ tầng đường bộ và đường sắt, thập niên 1920 còn chứng kiến bước phát triển quan trọng của hàng không dân dụng Anh nhờ phong trào máy bay hạng nhẹ. Sau các cuộc thử nghiệm tại Lympne, Bộ Không quân Anh vào tháng 8/1924 đã thông báo kế hoạch thành lập 10 câu lạc bộ bay. Đến tháng 12/1924, Câu lạc bộ Hàng không Hoàng gia thành lập đơn vị đầu tiên tại khu vực London. Tính đến năm 1928, số lượng câu lạc bộ đã gia tăng lên 21 đơn vị, thu hút hơn 3.000 hội viên và ghi nhận hơn 12.000 giờ bay tích lũy trong năm.
Chuyển biến trong đời sống xã hội và xu hướng thời trang
Sau Thế chiến thứ nhất, sự tham gia của phụ nữ vào lực lượng lao động thay thế nam giới đã tạo ra những thay đổi căn bản trong vị thế xã hội. Điều này dẫn đến sự xuất hiện của phong cách flapper – đại diện cho hình ảnh những phụ nữ trẻ cắt tóc ngắn, mặc trang phục dáng rộng và có lối sống phóng khoáng. Xu hướng thời trang chung của cả nam và nữ trong giai đoạn này đều hướng tới sự đơn giản và tiện dụng.
Phụ nữ ưu tiên các thiết kế váy ngắn, may rộng rãi thay cho các bộ trang phục cầu kỳ trước đây. Nam giới, kể cả giới chính trị gia hay thượng lưu xuất hiện tại các sự kiện thể thao lớn như trận đấu dế giữa trường Eton và Harrow tại sân Lord's năm 1928, cũng dần chuyển sang các bộ âu phục thường ngày kết hợp cùng gậy chống và mũ, phản ánh bước chuyển mình mạnh mẽ của xã hội London thời bấy giờ.
Góc nhìn ToanCanh247
Nhìn lại diện mạo London từ một thế kỷ trước mang đến bài học quan trọng về sự cân bằng giữa bảo tồn di sản và phát triển hạ tầng đô thị. Việc các biểu tượng kiến trúc như Điện Buckingham, Tòa nhà Quốc hội hay Quảng trường Trafalgar vẫn giữ được giá trị qua thời gian, kết hợp cùng sự nâng cấp linh hoạt của mạng lưới giao thông, phản ánh tầm nhìn quy hoạch dài hạn. Đối với độc giả Việt Nam, quá trình biến đổi nhưng vẫn giữ được bản sắc đô thị của London là gợi mở có giá trị trong bối cảnh các đô thị lớn tại Việt Nam đang đối mặt với bài toán quy hoạch, hiện đại hóa và giữ gìn di sản văn hóa lịch sử.
Nguồn tham khảo
- Business Insider: Vintage photos show what London looked like 100 years ago