Neocloud và canh bạc tỷ đô: Những gã khổng lồ đứng sau hạ tầng trí tuệ nhân tạo

Sự trỗi dậy của những thực thể cung cấp hạ tầng mới

Trong cuộc đua vũ trang về trí tuệ nhân tạo (AI), một nhóm các doanh nghiệp ít tên tuổi đang âm thầm đóng vai trò then chốt: các công ty neocloud. Đây là những đơn vị chuyên cung cấp năng lượng tính toán cần thiết để vận hành các mô hình ngôn ngữ lớn, lấp đầy khoảng trống mà các trung tâm dữ liệu khổng lồ truyền thống chưa kịp đáp ứng. Dù có quy mô nhỏ hơn nhiều so với các khách hàng Big Tech mà họ phục vụ, các neocloud đang huy động những khoản vốn khổng lồ để mua sắm phần cứng đắt đỏ.

Điển hình là CoreWeave, một cái tên dẫn đầu trong ngành. Theo phân tích từ Cory Johnson của tổ chức nghiên cứu IPO The Quiet Period, doanh nghiệp này đã tích lũy khoản nợ lên tới 35,1 tỷ đô la. Cơ chế tài chính ở đây khá đặc thù: các neocloud ký hợp đồng thuê dài hạn với những khách hàng lớn như Microsoft hay Meta, sau đó dùng chính các hợp đồng này cùng với số chip AI đã mua làm tài sản thế chấp để vay thêm tiền. Các bên cho vay thường nhìn vào xếp hạng tín nhiệm của khách hàng cuối hơn là bản thân công ty neocloud, cho phép họ duy trì đòn bẩy tài chính cực cao.

Từ thợ đào tiền mã hóa đến kiến trúc sư AI

Một điểm đáng chú ý là sự giao thoa về hạ tầng giữa cơn sốt tiền mã hóa trước đây và làn sóng AI hiện tại. Nhiều công ty neocloud hàng đầu như CoreWeave, IREN, Core Scientific và Applied Digital đều có xuất thân từ lĩnh vực khai thác Bitcoin hoặc Ethereum. Khi ChatGPT tạo nên cú hích vào năm 2022, hạ tầng sẵn có của các đơn vị khai thác tiền số đã giúp họ ở vị thế thuận lợi để chuyển đổi sang phục vụ nhu cầu tính toán AI.

Một trường hợp ngoại lệ là Nebius, tiền thân là Yandex NV – đơn vị từng được ví như Google của Nga – trước khi tách ra và đổi tên vào năm 2024. Dù nguồn gốc khác nhau, tất cả các thực thể này hiện đều đang đặt cược vào sự phát triển không ngừng của các nhà phát triển AI hàng đầu như OpenAI hay Anthropic.

Những vết rạn trong mô hình tăng trưởng dựa trên nợ

Dù nhu cầu về năng lượng tính toán vẫn đang vượt quá nguồn cung, thị trường bắt đầu có những phản ứng thận trọng. Trong tháng qua, cổ phiếu của CoreWeave đã mất đi một phần tư giá trị, kéo theo sự sụt giảm tương tự của các đối thủ cạnh tranh như Nebius hay IREN. Các nhà đầu tư trái phiếu cũng bắt đầu yêu cầu mức lợi suất cao hơn, phản ánh sự lo ngại về tính bền vững của mô hình kinh doanh này.

Áp lực càng đè nặng khi các ông lớn công nghệ như Microsoft và Google dự báo chi tiêu cho AI sẽ thấp hơn kỳ vọng của các nhà phân tích Phố Wall. Một ví dụ điển hình cho sự khó khăn về hạ tầng là việc Microsoft hủy thỏa thuận với Nscale, một đơn vị neocloud của Anh, do các vấn đề về nguồn cung điện năng dự kiến kéo dài đến năm 2030. Tại Úc, công ty Firmus cũng vừa phải gác lại kế hoạch phát hành cổ phiếu ra công chúng.

Ranh giới giữa sự bùng nổ và bóng ma bong bóng

Giới chuyên gia đang chia rẽ về tương lai của lĩnh vực này. Melissa Otto từ S&P Global nhận định đây là một cuộc đua vũ trang với lượng tiền khổng lồ đang được đổ vào hệ thống. Tuy nhiên, rủi ro tài chính là rất lớn nếu các nhà phát triển AI lớn điều chỉnh kế hoạch chi tiêu. Bradley Tusk từ Tusk Ventures cảnh báo rằng nếu AI được chứng minh là một bong bóng và tan vỡ, các neocloud sẽ là những đơn vị chịu thiệt hại nặng nề nhất.

Mô hình neocloud mang lại lợi ích trong ngắn hạn nhờ đáp ứng nhanh nhu cầu thị trường, nhưng đánh đổi lại bằng rủi ro tài chính lớn khi đối mặt với những thay đổi về lãi suất và sự biến động của khách hàng.

Elon Musk cũng từng đưa ra dự báo u ám trên mạng xã hội rằng phần lớn trong số hơn 200 công ty neocloud có thể đối mặt với sự sụp đổ hoặc bị thâu tóm, chỉ một số ít có khả năng trụ lại. Hiện tại, sự tồn vong của các doanh nghiệp này phụ thuộc vào hai yếu tố: khả năng tiếp cận nguồn vốn giá rẻ khi lãi suất biến động và việc chứng minh được giá trị thực tế của AI trong việc tăng năng suất lao động, thay vì chỉ là những kỳ vọng mơ hồ.