Đảo ngược lão hóa tế bào gan: Hướng đi mới trong kiểm soát Alzheimer và mỡ máu

Cơ chế lọc của gan và mối liên hệ với các bệnh lý do lão hóa

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí Journal of Biological Chemistry, các nhà khoa học từ Trường Y Keck thuộc Đại học Nam California (USC) đã chỉ ra rằng gan đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các bệnh liên quan đến tuổi già như Alzheimer và xơ vữa động mạch. Gan là cơ quan trung tâm thực hiện nhiệm vụ lọc máu và đào thải các hợp chất không mong muốn. Khi tuổi tác tăng lên, khả năng tự làm sạch này suy giảm, khiến nhiều chất có hại tích tụ trong hệ tuần hoàn.

Nghiên cứu tập trung vào nhóm tế bào nội mạc xoang gan (LSECs), loại tế bào lót bên trong các mạch máu nhỏ của gan. Tế bào LSECs sở hữu vô số lỗ nhỏ vi mô hoạt động như một chiếc rây lọc, cho phép các phân tử lớn đi qua để tế bào gan (hepatocytes) xử lý. Tuy nhiên, theo thời gian, các lỗ lọc này hẹp lại hoặc mất đi, khiến các phân tử lớn đọng lại trong máu. Một trong số đó là amyloid beta, loại protein tích tụ tạo thành mảng bám trong não – dấu hiệu đặc trưng của bệnh Alzheimer.

Kết quả từ thử nghiệm phục hồi chức năng tế bào gan

Để kiểm chứng khả năng phục hồi màng lọc của gan, các nhà nghiên cứu đã thử nghiệm chất cinaciguat trên chuột già trong hai tuần và so sánh với nhóm chuột già lẫn chuột trẻ không qua điều trị. Kết quả ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về mặt cấu trúc lẫn chức năng của tế bào LSECs:

• Giảm nồng độ amyloid beta: Hàm lượng protein này trong máu chuột già giảm khoảng 50%, trở về mức tương đương với chuột trẻ.
• Giảm cholesterol xấu (LDL): Nồng độ LDL – yếu tố gây tích tụ mảng bám trong động mạch – cũng bất ngờ giảm xuống mức của động vật trẻ tuổi.

Phát hiện này mở ra hiểu biết mới về cách các tế bào gan tương tác với nhau, đồng thời gợi mở phương pháp hỗ trợ tái tạo khả năng loại bỏ chất độc hại của cơ quan này.

Chiến lược tiếp cận mới trong nghiên cứu y khoa

Một trở ngại lớn trong điều trị Alzheimer là hàng rào máu - não. Đây là cơ chế bảo vệ ngăn các chất có hại xâm nhập vào não, nhưng đồng thời làm khoảng 98% thử nghiệm lâm sàng thuốc tác động trực tiếp vào não thất bại vì thuốc không thể xuyên qua.

Thay vì cố gắng đưa thuốc qua hàng rào máu - não đầy phức tạp, việc hướng tác động điều trị vào gan có thể mang lại hiệu quả cao hơn và dễ thực hiện hơn về mặt dược phẩm.

Dù vậy, nhóm tác giả nhấn mạnh rằng các kết quả hiện mới chỉ được chứng minh trên mô hình thử nghiệm ở chuột. Cần có thêm các nghiên cứu chuyển giao để đánh giá liệu hiệu quả này có lặp lại trên cơ thể người hay không. Khi gặp các vấn đề về sức khỏe, người dân nên tham khảo ý kiến chuyên môn từ bác sĩ thay vì tự ý áp dụng các biện pháp điều trị chưa được kiểm chứng.