Đảng AfD và bước ngoặt chiến lược: Từ phản đối đồng Euro đến tham vọng cải tổ châu Âu
Tóm tắt nhanh
- Đảng Sự lựa chọn thay thế cho nước Đức (AfD) đang tái định vị chiến lược đối với đồng Euro và Liên minh châu Âu (EU).
- Thay vì rời bỏ khối, đảng này chuyển sang đề xuất một liên minh lỏng lẻo hơn với quyền tự quyết cao cho các quốc gia thành viên.
- Sự thay đổi này nhằm xây dựng hình ảnh một đối tác chính trị tin cậy để tiến tới khả năng gia nhập chính phủ liên bang.
- Nội bộ AfD đang diễn ra sự tranh luận gay gắt giữa thế hệ trẻ có tư duy thực dụng và những người giữ quan điểm bảo thủ sơ khai.
Từ phong trào phản kháng đến nỗ lực gia nhập dòng chính
Hơn một thập kỷ trước, đảng Sự lựa chọn thay thế cho nước Đức (AfD) được thành lập trên làn sóng giận dữ của cử tri trước cách Liên minh châu Âu (EU) xử lý cuộc khủng hoảng nợ công. Khởi đầu là một phong trào phản đối đồng tiền chung Euro, AfD dần mở rộng tầm ảnh hưởng nhờ những quan điểm cứng rắn về nhập cư. Tuy nhiên, khi tầm ảnh hưởng của đảng này tăng vọt trong các cuộc thăm dò dư luận gần đây, họ đang đứng trước một bài toán nan giải: Làm thế nào để giữ vững bản sắc chống đối hệ thống nhưng vẫn trở thành một đối tác đủ uy tín để tham gia điều hành đất nước.
Chiến thắng lịch sử trong cuộc bầu cử địa phương tại bang Saxony-Anhalt vào tháng 9 vừa qua đã củng cố vị thế của AfD. Với triển vọng có thể tiến vào chính phủ liên bang trước khi thập kỷ này kết thúc, đảng này đang tiến hành một cuộc hiệu chỉnh lớn về tầm nhìn đối với châu Âu. Thay vì kêu gọi rút lui hoàn toàn khỏi EU (Dexit) hay xóa bỏ đồng Euro — những quan điểm từng là xương sống của đảng — các nhà lãnh đạo hiện tại đang ưu tiên phương án cải tổ từ bên trong.
Mô hình "Liên minh các quốc gia phụ mẫu"
Vào tháng 10, bà Alice Weidel, đồng lãnh đạo AfD, đã trình bày một văn bản chiến lược mang tên "Thỏa thuận mới cho châu Âu" tại Nghị viện châu Âu. Tài liệu này đánh dấu sự chuyển dịch rõ rệt: không còn nhấn mạnh vào việc rời bỏ khu vực đồng Euro, thay vào đó là yêu cầu đàm phán lại các hiệp ước quốc tế để thiết lập một liên minh lỏng lẻo hơn. AfD gọi đây là mô hình "Châu Âu của các quốc gia phụ mẫu" (Europe of fatherlands).
Trong đề xuất mới, AfD ủng hộ một cơ chế "tự chọn" (opt-out) cho phép các quốc gia thành viên từ chối các chính sách chung về chi tiêu quốc phòng hoặc nhập cư nếu họ thấy không phù hợp. Đồng thời, họ kêu gọi thực thi nghiêm ngặt hơn các quy tắc ngân sách, qua đó để ngỏ khả năng tiếp tục duy trì đồng Euro. Nếu những nỗ lực cải tổ này thất bại, AfD mới tính đến việc quyết định tương lai của Đức trong EU thông qua một cuộc trưng cầu dân ý.
Bài học từ các quốc gia láng giềng
Sự thay đổi của AfD không phải là hiện tượng cá biệt mà đang đi theo một lộ trình đã được thử nghiệm thành công bởi các đảng cánh hữu khác tại châu Âu. Tại Pháp, đảng Tập hợp Quốc gia của bà Marine Le Pen từng có thời gian dài vận động rời bỏ đồng Euro nhưng đã dần từ bỏ yêu cầu này để mở rộng đối tượng cử tri. Kết quả là họ hiện trở thành ứng cử viên sáng giá cho cuộc bầu cử tổng thống năm 2027.
Tương tự, tại Ý, Thủ tướng Giorgia Meloni cùng đảng Anh em nước Ý đã giảm bớt các ngôn từ bài châu Âu kể từ khi nhậm chức để tập trung thực hiện mục tiêu từ bên trong khối. Đảng Tự do của Áo, một đồng minh thân cận của AfD, cũng đã từ bỏ phần lớn các vị thế chống châu Âu cực đoan trên con đường chia sẻ quyền lực trong các chính phủ liên minh. Các chuyên gia nhận định rằng Áo đang trở thành hình mẫu cho bước đi của AfD trong tương lai.
Xung đột nội bộ và thực tế kinh tế
Mặc dù ban lãnh đạo đảng đang thúc đẩy sự thay đổi, nhưng vấn đề đồng Euro vẫn gây chia rẽ sâu sắc trong nội bộ. Những thành viên trẻ tuổi thuộc cánh "Thế hệ Đức" (Generation Deutschland) cho rằng các quan điểm cứng rắn về châu Âu sẽ cản trở cơ hội hợp tác với các đảng truyền thống như Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU). Ông Jean-Pascal Hohm, người đứng đầu cánh thanh niên của đảng, lập luận rằng giới trẻ châu Âu hiện nay coi trọng bản sắc chung và sự hợp tác hơn là việc quay lại những xung đột cũ của thế hệ cha ông.
Thực tế kinh tế cũng là một rào cản lớn đối với bất kỳ ý định rời bỏ EU nào. Đức là một nền kinh tế hướng về xuất khẩu và kết nối chặt chẽ với thị trường toàn cầu. Một sự đứt gãy với EU hoặc đồng Euro có thể dẫn đến thảm họa kinh tế. Giáo sư Wolfgang Schroeder từ Đại học Kassel nhận định rằng trong bối cảnh hiện nay, một phong trào tự cung tự cấp là điều không tưởng nếu không muốn mạo hiểm gây ra sự sụp đổ của toàn bộ nền kinh tế quốc gia.
Cuộc tranh luận trong nội bộ AfD vẫn chưa đi đến hồi kết. Một nghị quyết khẳng định cam kết với ý tưởng châu Âu do cánh thanh niên đề xuất đã phải rút lại tại đại hội đảng hồi tháng 8 vì không nhận đủ sự ủng hộ. Điều này cho thấy con đường từ một đảng phản kháng đến một đảng cầm quyền thực dụng của AfD vẫn còn nhiều gập ghềnh, khi họ phải cân bằng giữa lòng tin của những người ủng hộ trung thành và thực tế chính trị - kinh tế khắc nghiệt.
Góc nhìn ToanCanh247
Sự chuyển dịch của đảng AfD phản ánh một xu hướng lớn đang diễn ra trên chính trường châu Âu: sự thực dụng hóa của các phong trào cánh hữu. Việc AfD cân nhắc từ bỏ quan điểm chống Euro cực đoan không hẳn là sự thay đổi về tư tưởng, mà là một bước đi mang tính chiến lược nhằm tiếp cận quyền lực chính thức. Đối với độc giả Việt Nam, sự kiện này mang lại cái nhìn sâu sắc về tầm quan trọng của tính ổn định trong liên minh kinh tế lớn nhất thế giới. Ngay cả những thế lực chính trị hoài nghi nhất cũng phải thừa nhận rằng, trong một thế giới đa cực với sự cạnh tranh từ các cường quốc khác, việc tách rời khỏi một khối kinh tế chung như EU là một kịch bản quá rủi ro về mặt tài chính và địa chính trị.